Kuşkusuz ki altın, en çok yatırım yapılan madendir. Külçe halinde çıkarılan altın, birçok aşamadan geçtikten sonra yastıklarımızın altındaki yerlerini almaktadır.
Haber Merkezi : bilgi@ekonometri.com.tr
Kuşkusuz ki altın, en çok yatırım yapılan madendir. Külçe halinde çıkarılan altın, birçok aşamadan geçtikten sonra yastıklarımızın altındaki yerlerini almaktadır. “Altın aslında tüm dünyada her zaman karlı bir yatırım aracı olmuştur ve olmaya da devam edecektir. Çünkü enflasyona ve değer kaybına en dayanıklı yatırım araçlarından biridir ve aynı zamanda tüm dünyada alınıp satılabilen bir varlık olma özelliği taşır” diyen Jival Yönetim Kurulu Başkanı Naim Gençoğlu, Ekonometri dergisinin altının son zamanlardaki durumu ile ilgili sorularını yanıtladı.
Altın ve mücevherin, madenden son kullanıcıya varıncaya kadarki yol haritasını anlatır mısınız?
Altının veya cevherin, son kullanıcıya ulaşana kadar oldukça meşakkatli bir yolculuğu vardır. Doğada toz veya külçe halinde bulunan altın, madencilik teknolojisi ile çıkarılır, mühendislik aşamalarıyla işlenir ve arıtılır. Arıtma, altını diğer metallerden ayırma ve temizleme işidir. İşlenecek hale gelen altın için daha sonra tasarım ve üretim süreci başlar. Farklı ürün gruplarının farklı üretim süreçleri vardır. Gerdanlık, zincir, yüzük, küpe, taşlı ve taşsız ürünlerin her biri farklı üretim süreçlerine sahiptir. Örnek olarak sektörde “döküm” olarak adlandırılan üretim sürecinden bahsedersek, süreç tasarımla başlar. Takı tasarım uzmanları tarafından elle tasarlanan takılar bir sonraki aşama için bilgisayar ortamında modellenir. Dijital ortamda modellenen takılar farklı teknolojiler kullanılarak yorumlanır ve master kalıp adı verilen ham kalıp oluşturulur. Ardından takılar sadekar ustaların hünerli ellerine bırakılır. Sırasıyla zımpara, tesviye, kaynak ve ayıklama işlemlerinden geçen takı kalıpları sabırla işlenir. Mıhlama ustaları tarafından taşlanan ürünler yolculuğuna devam eder. Kauçuklama işleminden geçen kalıplar arşivlenir ve ürünün ilk numunesi üretime sunulur ve böylece şekil alan altınla takı üretimi başlamış olur.
Üretim aşamasında yeniden tezgâhta yerini alan takılar cila işlemlerinden geçerek son halini almak üzere hazırlanır. Mıhlama ustaları tarafından taşlarla bezenir. Daha sonra cimar, rodaj gibi işlemler ile son makyajları yapılır. Lazer teknolojisi kullanılarak montajlama işlemine tabi tutulan her bir takı, son olarak kalite kontrol ekipleri tarafından dikkatle denetlenerek, paketlenir ve kendisini almak isteyen müşterisini beklemeye başlar.
Küresel kriz kuyumculuk sektörünü nasıl etkiledi?
Tüm dünya tek bir kriz yaşarken sektörümüz iki krizle sarsıldı. Bunlardan ilki küresel ekonomik kriz, diğeri ise buna bağlı olarak altın fiyatlarının hızla yükselmesi. Yükselen altın fiyatları nedeniyle alım gücü düştü ve bu da sektörü ciddi boyutta etkiledi.
Altın genelde güvenilir bir yatırım aracı olarak görülür. Fakat altın fiyatlarındaki istikrarsızlık, kuyumculuk sektörünü derinden vurdu. Neler söylemek istersiniz?
Altın fiyatlarındaki yükselmenin nedenleri dünyadaki ekonomik gelişmelere bağlıdır. Çin ve Hindistan merkez bankasının dolara alternatif olarak altın alımına geçmesi, Amerika ekonomisindeki gelişmelerden dolayı doğan enflasyon artışı beklentisi ve tüm bu ekonomik belirsizliğin sonucu olarak altına talebin artması bu sebeplerin en önemlileri. 2010 yılının kolay bir yıl olmayacağı bir gerçek. Planlarımızı altın seviyelerinin 1000 Dolar üzeri seviyelerde seyredeceğini ve alım gücünün beklentilere uygun bir artış göstermeyeceğini düşünerek yapıyoruz. Temkinli hareket edilmesi gereken riskli bir yıl bizleri bekliyor.
Türkiye’de altın üretiminde yıllara göre çok büyük bir artış görülüyor. Bunun ekonomiye yansıması nasıl oldu?
Altın Madencileri Derneği’nin araştırmasına göre 2008 yılında Türkiye'nin toplam altın üretimi 12 ton düzeyinde gerçekleşirken, 2009 yılında üretim yüzde 30’lara yakın bir artış göstermiştir. 2010 yılında ise öngörülen hedefin gerçekleşmesi halinde yıllık altın üretiminin 38 ton düzeyinde olacağı tahmin ediliyor. Dünyada altın takı üretiminde ilk üçte yer alan Türkiye, yakın gelecekte ihtiyacı olan altını kendi kaynaklarından karşılayabilecek duruma gelecektir. Önemli rezervlere sahip bulunan ülkemizde altın arama çalışmalarında yapılacak yatırımın artmasıyla buna bağlı olarak gelişecek ihracatın ve istihdamın ülke ekonomisine katkısı büyük olacaktır.
Türkiye, kuyumda altın ve kıymetli taş ithal ederek bunları işledikten sonra ihraç ediyor. Bu konuda bilgi verir misiniz?
Ülkemiz takı üretimi konusunda dünyada söz sahibi olan ülkeler arasındadır ve üretim esnasında altının büyük kısmını ithal etmektedir. 2008 yılı altın ithalalatı 165 ton iken 2009 yılını 75-80 ton civarında altın ithalatıyla tamamlanması öngörülüyor.
Türkiye’de altın ithalatı ve işlendikten sonra yapılan ihracat arasında karlı bir denge mevcuttur. Fakat ülkemiz sektörü açısından, aynı şeyi değerli taşlar ve özellikle de pırlanta hakkında söylemek pek mümkün değildir. Değerli taşların Türkiye’ye girişinde ÖTV (özel tüketim vergisi) çok yüksektir ve bu da kayıt dışılığa yol açar.
ÖTV’nin kaldırılması sektörün çok daha yüksek oranda kayıt altına alınmasına katkı sağlayacaktır ve bu sayede ilave vergi geliri de elde edilebilir. Ülkemizde bu verginin kaldırılması, sektörün değerli taşlar konusunda da dünya ile rekabetine güç verecektir.
Peki, altın ne zaman en karlı yatırım aracı olur?
Altın aslında tüm dünyada her zaman karlı bir yatırım aracı olmuştur ve olmaya da devam edecektir. Çünkü enflasyona ve değer kaybına en dayanıklı yatırım araçlarından biridir ve aynı zamanda tüm dünyada alınıp satılabilen bir varlık olma özelliği taşır.
Fakat 2008 itibari ile yükselişe geçen altın fiyatları paralelinde tüketicilerde de mevcut altınlarını bozdurarak nakite dönme eğilimi baş göstermişti. Dünya Altın Konseyi verilerine göre dünya altın takı talebi 2009'un ilk çeyreğinde 2008'in aynı dönemine göre yüzde 24 oranında gerileme gösterirken Türkiye altın pazarında aynı dönem süresince gerileme yüzde 40 oranında gerçekleşmiştir.
Yatırım altınına olan talep ise Türkiye'de 2009 yılı ilk çeyreğinde bir önceki yıla göre yüzde 50'ye yakın oranda azalmıştır. Bunda Türk tüketicisinin yatırımdan ziyade mevcut borçlarını kapatma endişesinin önemli olduğunu düşünüyorum.
Diğer taraftan altın fiyatlarının dolardaki enflasyon baskısı nedeni ile önümüzdeki dönemde yükselişine devam edeceği yönündeki spekülatif yorumlar, yatırım altınına olan talepte bir kımıldama yaratabilir. Altın değerli bir maden ve paraya olan güvensizlik nedeniyle her zaman yaratım aracı olarak güçlü bir alternatif olmayı sürdürecek.
‘Cevhere Yolculuk’ projesi hakkında bilgi verir misiniz? Bu projede neyi amaçladınız?
‘Cevhere Yolculuk’ projesi Jival’in, Jival Gelişim Akademisi bünyesinde, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tekstil ve Moda Tasarımı Bölümü ile gerçekleştirdiği eğitim ve sosyal sorumluluk projesidir ve sektörde bir ilktir. Bu projede amacımız; kuyumculuk sektörüne nitelikli tasarımcılar yetiştirilmesinde katkı sağlamak için mesleki tecrübemizi gençlerle paylaşmak, almış oldukları akademik eğitimi pratiğe dönüştürebilecek bir ortam sağlamak ve böylece gençleri geleceğe hazırlamaktı. Çünkü Jival olarak sektörde, üretim zenginliği ve tasarım kimliğinden yoksun taklitçi bir anlayışı değil tasarımcıları, özgünlüğü ve kalitesiyle tüm dünyada adından söz ettirecek bir anlayışı benimsiyoruz.
Üniversitenin Tekstil ve Moda Tasarımı bölümü 3. ve 4. sınıf öğrencilerine yönelik projede takı tasarımı dersleri 2009’un Şubat başladı ve hala devam ediyor. Öğrencilerin eğitimi teorik bilgilerin yanı sıra; üretim tesislerindeki pratik dersler ve üniversite dışındaki diğer mekânlarda da devam etti.
Geçen ay bu proje kapsamında öğrenciler tarafından tasarlanan ve Jival tarafından üretilen takıların sergisini açtık. Beşiktaş Belediye Başkanı İsmail Ünal, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Rektörü Prof. Rahmi Aksungur, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Zeki Alpan, Jival Yönetim Kurulu Üyeleri, tekstil ve kuyum sektöründen birçok ismin katıldığı açılış kokteylinde takı tasarım dersi alan ve eserleri sergilenen öğrencilere katılım belgeleri ve ödülleri verildi.
Jival, Gelişim Akademisi Projeleri kapsamında, uygulamaya başlayan takı tasarım dersini yeni öğrenim döneminde almak isteyen öğrencilerin sayısı ikiye katlandı. Jival’in sponsorluğunda yenilenen sınıflardaki takı tasarım dersleri bu yıl da devam edecek. Projede uygulama çalışmalarında başarı sağlayan öğrencilere sektörde tasarımcı olarak iş bulma fırsatı da sunarak, ülke ekonomisine de katkı sağlamış olduk. JİVAL olarak kurulduğumuz ilk günden bu yana eğitime gereken önemi vermeye çalışıyoruz ve bu bizim sosyal sorumluluk anlayışımızı tanımlıyor. Bu çalışmanın sonucunun hem gençlerin hem de sektörün geleceği açısından faydalı olduğuna inanıyorum.
Bu sektörde en büyük sorunlar nelerdir?
Özellikle son zamanlarda yaşanan ekonomik dalgalanmalar birçok sorunu da beraberinde getirmiştir fakat ÖTV sorunu, şu anda sektörün en önemli sorunudur çünkü sektörün kurumsallaşmasına engel teşkil etmektedir.
Değerli taşlarda tüketiciye ulaşana kadar yüzde 40’lara çıkan ve ham altından alınan ÖTV nedeniyle illegal yöntemlerle kayıt dışı ithalata yönelim söz konusudur. Bu da rekabet edilebilir koşulları engelleyen ve haksız rekabet yaratan bir duruma yol açıyor. Gerekli düzenlemelerin yapılması için sektör yetkilileri gerekli çalışmaları yapmaktadır. Türk kuyum sektörünü olumsuz yönde etkileyen bu sorunun yapılan çalışmalar sayesinde en kısa zamanda çözülmesini bekliyoruz.
NAİM GENÇOĞLU KİMDİR?
1959 İstanbul doğumlu Gençoğlu, 1974 yılında Kapalıçarşı’da abisi ile ortak olarak açtığı dükkânla sektöre adımını atarak, 1983 yılında altın zincir üretimine yöneldi. 2003 yılında sektörün kendi alanında başarılı isimlerinden içi boş altın zincir ve takı üretim firması olan Mioro’yu kurdu. 2006 yılında iş hayatına, ortaklarıyla birlikte kurduğu ve yönetim kurulu başkanlığını yaptığı JİVAL markası ile devam etti. 2008 senesinde ortağı olduğu Palladium Alışveriş Merkezi’nde ilk JİVAL mağazasını açtı. Sahibi olduğu Mioro ve yönetici ortağı olduğu Jival ile sektörde yenilikçi çalışmalara imza atmaya devam eden Gençoğlu, evli ve iki çocuk babasıdır.
