Termal suları ve turizminin yanı sıra İstanbul, Ankara ve Bursa gibi büyük illerimize yakınlığı ile de önemli bir ilimiz olan Yalova’nın sorunlarını ve bu sorunlara yönelik proje ve çözümleri hakkında.......
Sertaç Kantarcı : sertac@ekonometri.com.tr
Termal suları ve turizminin yanı sıra İstanbul, Ankara ve Bursa gibi büyük illerimize yakınlığı ile de önemli bir ilimiz olan Yalova’nın sorunlarını ve bu sorunlara yönelik proje ve çözümleri hakkında Yalova Belediye Başkanı Yakup Bilgin Koçal ile konuştuk.
Yalova Belediye Başkanı olarak Yalova’da ne gibi eksiklikler var, anlatır mısınız?
Bu daha makro bir yaklaşım gerektiriyor. Bizim Yalova ile ilgili vizyonumuz, Yalova’da da Türkiye’nin her yerinde yaşandığı gibi ekonomik sıkıntılar yaşanıyor. İnsanlar zor durumda olduklarında fazla sorgulamadan “Aman ne olursa olsun da burada bir iş alanı açılsın” mantığıyla olaya bakarlar. Ama meseleye kısa vadeli değil de orta ve uzun vadeli bakıldığı zaman buralarda seçici olma zorunluğu vardır gibi geliyor bana. Seçici olmaktan kastım, kentin sahip olduğu bir takım avantajları bu konuda seçici olmanın belirleyici kriteri olarak değerlendirmek lazım. Marmara Bölgesi’nde sanayileşme ve kentleşme öyle bir hızla ilerliyor ki bir süre sonra tüm Marmara Bölgesi tek bir kentmiş diye algılanacak. Yalova bu anlamda üç büyük kente eşit uzaklıkta, tersanesi olan, Marmara’nın ortasında yoğun göç alan, deniz kenarında yer alan, yeşil bir bölgede bulunmaktadır. Yalova’nın geçmişten sahip olduğu insan potansiyeli ki; Yalova insanı eğitime önem veren bir kenttir. Farklı alanlarda bilgi birikimine sahip bir insan potansiyeli vardır. Bütün bu avantajları değerlendirdiğimizde, Yalova’da göç olması engellenemese de nitelikli göçün engellenmesi yolunda bir projeksiyona gidilmelidir. Bu tabii sektörlerle de alakalıdır. Siz öyle bir sektörü Yalova’da konuçlanması için teşvik etmeye kalkarsınız ki bu iş kolu beraberinde niteliksiz gücü getirir. Biz bunu bir kriter olarak alıp bazı sektörlere set çekmeye çalışıyoruz. Burada tespit etmeye çalıştığımız şey, bu bağlamda katma değeri yüksek insan portföyü niteliği yüksek bir sektörü arzu ediyoruz. Yalova için planlanacak sektörlerin Yalova’ya nitelikli insan gücünü çekecek bir sektör olması gerektiğini düşünüyorum. Bunun için de bilişim sektörüne yoğunlaşılması gerektiğini düşünüyoruz. Bunu her şehir isteyebilir ancak burada, Yalova’nın avantajı bunu çekebilecek bir potansiyeli olmasıdır.
Çalışmalarınızı detaylandırabilir misiniz?
Bilişim dediğimiz şey iyi ayaklı birşey. Bir bilişim teknolojilerinin toplum hayatında, kamu alanında kullanılması, diğer yandan bunun üreticisi olmak gibi bir hedefi olması gerekir. Kullanıcısı ya da pazarı değil de üreticisi de olmak gerekir. Biz bu konuda çalışmalara başladık. Ciddi mesafeler kat edildi. Yalova’da internet kullanımı Türkiye’nin çok çok üstündedir. Mesela Yalova Belediyesi’nde internet dışından hiçbir müracaat kabul edilememekte, bu internet ve bilişim teknolojilerini kullanarak, Yalova’da adına yönetişim dediğimiz verimliliği artırıcı, çalışan personelin performans ölçümlerinin bilgisayar ortamından yapılabildiği, her işin tanımlandığı, sayısallaştığı ve denetimin de bunun üzerine yapıldığı bir sistemi biz oturtmak üzereyiz. E-belediyecilik anlamında amacına uygun olarak birkaç ay içinde sonuca ulaşacağız. Bu sadece bizle ilgili değil kamuyla, toplumla ilgili çok uç, herkesin anlayabileceği örnekler var. Mahallelerde istediği yatırımların internet ve bilgisayar üzerinden önceliklerinin e-demokrasi dediğimiz, e-referandum üzerinden yapılması gibi yöntemleri kullanıyoruz. Ama asıl önemli olan üretim kısmı, bu teknolojileri, üretimden elde edilecek katma değerin kent ekonomisine girdi anlamında çalışmalar yapmıştık. Bununla ilgili Bilişim Teknoloji Sanayi Bölgesi yapılanmamızı planlamıştık. 2003’ün Eylül ayında bunun tescilini almıştık. Ama maalesef bir süre beklememiz gerekti. Şu anda bakanlıktan tekrar imar planında kamulaştırma yetkisiyle ilgili bir talebimiz oldu ki bu kamulaştırma planıyla ilgili çalışmalar yaptık. Buna ilgi gösteren büyük sermaye grupları da var. Şu an üzerinde durduğumuz ve hassas olduğumuz konulardan bir tanesi. Tabi burada amaç doğru vizyonu koyarak geleceğe yönelik projeksiyon yapmak.
Yaşanan ekonomik krizde işsizlik sorunu dikkat çekici boyutlara ulaştı. Yalova’da durum nedir?
Yalova’da da durum farklı değil. Depremden önce de işsizlik konusunda Yalova Türkiye geneline göre daha iyi durumda olurdu. Şu anda da işsizlik yüzde 8’ler civarında. Biz tabi bu durumdan memnun değiliz. Yalova küçük bir kent ve bu işsizlik oranı bile bence yüksektir.
Tersaneler isdihdama katkı sağlamakta önemli bir rol oynamıyor mu?
Tersanelere konsept olarak Yalova’nın işsizlik sorununa çözüm sağlamayacaktır. Tersaneler Yalova’nın işsizlik sorununa çözüm değil, problem getirmişlerdir. Burada çalışan çok insan varmış gibi görünse de işsizlik problemine çözüm üretmeyecektir. Çünkü Yalova’da tersanelerde çalışacak insan yoktur. Eğer tersanede 5 bin kişi çalışıyorsa bunun 300-500’ü Yalova’da yaşayanlardır. Tersanenin açılması bence doğru bir tercih değildi. Ancak artık yapılacak bir şey yok. Atı alan Üsküdar’ı geçti. Öyle bir sektör ki arkasında çok güçlü sermaye grupları var. Türkiye’de büyük sermaye grupları da işlerini çok hızlı tamamlıyorlar ve yürütüyorlar. Esas benim hissettiğim sıkıntı kriz bunların da işlerini durgunluğa yöneltti ama bir şekilde geçecektir. Birkaç senelik perspektifte işleri iyi gibi görünse de dünyadaki perspektifi iyi okuyabiliyorsanız bu yarın öbür gün ciddi probleme dönecektir. Bunun da sebebi şudur; nasıl Türkiye tekstilde beş on yıl altın devrini yaşar gibi gözükse de, Çin ile rekabet edemediği gibi aynı şekilde gemi üretiminde de Çin’de yüzde 30 daha ucuza gemi olmasına rağmen bizim gemilerimiz kalitesinden dolayı halen müşteri bulabiliyorlar. Bu ne kadar devam edecek? Bir süre sonra aynı kalite yakalandığı zaman, (zira bunlar çok büyük maliyet isteyen yatırımlar değildir) bu tersaneler mal satamamaya başlayacaktır. O zaman buralar gemi söküm alanına dönüşecek ve bu da Yalova’nın sahip olduğu bütün çevresel değerlerin mahvolmasına neden olacaktır. Ekonomik anlamda da bütün olumsuzlukları beraberinde getirecektir.
Sizin bakış açınıza göre bilişim sektörünün dışında hangi sektörler geliştirilmelidir?
Yerel kalkınmada sahip olunan göreceli bütünlükler nelerdir, bunları iyi analiz etmek gerekir. Örneğin siz burada öyle bir sektör talep edersiniz ki o sektör ciddi bir rüzgar enerjisine gerek duyuyordur. Bunun için sizin yörenizin de rüzgar alan bir alan olması gerekir. Bu nedenle sahip olduğunuz görece üstünlükleri değerlendirmek gerekir. Yapacağınız teşvikler de bu göreceli üstünlüklere uygun şekilde olmalıdır. Nedir Yalova’nın göreceli üstünlüğü? Yalova’nın sahip olduğu en temel özellik çevresel değerleridir; doğasıdır, yeşil alanlarıdır, bulunduğu coğrafi konumdur. Burası için düşünülecek sektörün de doğaya zarar vermeyecek bir sektör olması gerekir. Buna uygun her sektör değerlendirilebilir, ancak sizin uzun vadede yapacağınız projeksiyona uygun sektörü belirlemeniz gerekir. Bilişim, turizm, eğitim gibi sektörler buna uygun sektörlerdir. Hizmet sektörü olarak yoğunlaşan, istihdam yaratan ve çevresel değerlere zarar vermeyen bu sektörler desteklenebilir. Ama bilişim sektörünün hem katma değeri yüksektir, hem çalışanların da nitelik ve emek açısından yüksek değerde bir sektördür. Turizm de çevreye zarar vermez ancak hem çalışan kalitesi hem de yarattığı katma değer bilişim kadar yüksek değildir. Turizmde patronlar kazanır ancak çalışanlar çok yüksek ücretler almazlar.
Yalova’ da turizm sektörünün ekonomik gelişimi nasıl?
Yalova’da termal turizm ve ormanlar var. Ancak uzun vadede İstanbul’a yakınlığı düşünüldüğünde kongre turizmine yönelik ihtiyaç olacağı açıktır. Yeni körfez köprüsü açıldıktan sonra Yalova’dan 35 dakikada Taksim’e gidebileceksiniz ve böylece Yalova kongre turizmi ile bütünleşebilecek bir yapıya bürünecektir.
İl olmanın Yalova’ya ne gibi etkileri oldu?
İl olmanın hem avantajları hem de dezavantajları vardır. İl olması ile birlikte ciddi bir bürokrasi yoğunluğu yaşanmaya başladı. Polis sayısı arttı, bürokratlar, valiler oldu. Tabi bu işleri kolaylaştıran bir işlem oldu. Önceden işler İstanbul’dan yürütülüyordu. En ciddi katkısı Yalova’nın siyasi güç elde etmesi oldu. İl olmadan önce İstanbul’un ilçesiyken, şimdi iki milletvekili olan bu yolla da siyaseten sesini duyurmaya çalışan bir yer halini aldı. Bir yerin il olup büyümeye başlamasıyla yaşanan tüm olumsuzluklar Yalova’da da yaşanmaya başlandı. Nüfus arttı. Bazı kaynaklar yetersiz hale geldi. O ufak yerleşim yerinin bir takım güzellikleri ve nostaljik parçaları ortadan kalktı. Özellikle körfez geçiş köprüsünün ve otoyolun açılmasından sonra yoğunluğun daha çok artmasını bekliyoruz. Bunu tehdit ya da fırsata dönüştürmek bizim elimizde.
İleriye dönük belediye başkanı olarak yapmak istedikleriniz nelerdir?
Yalova’nın geleceği ile ilgili bizim ön plana çıkardığımız birkaç tane husus var. Bunlardan birincisi ekonomik olarak bilişim sektörüne yönelik yapmak istediklerimizdir. Ama kentsel anlamda Yalova’nın en önemli problemi ulaşımdır. Şu anda çok ciddi bir katlı otopark ihtiyacı var. Bunların projelendirmesini yaptık. Yalova’nın merkezinde yaklaşık üç tane 3 bin 500 araç kapasiteli katlı otopark yapmayı planlıyoruz. Trafik düzenlemeleri, yollarla ilgili çalışmalar da yapmaktayız. Bunun haricinde insanlar ve sosyal yaşamla ilgili, spor, kültür faaliyetleri gibi açılımlarımız da var ancak birincil olarak ilk meselemiz Yalova’nın ulaşım meselesidir. İkincisi temizlik meselesidir. Bunu da yavaş yavaş yoluna koyuyoruz. Maddi bir yatırımdan ziyade planlama ve disiplinli uygulamaya yönelik çalışmalar gerekmektedir. Bunun haricinde noktasal problemler de var ancak en önemlisi ulaşım meselesidir.
Ayrıca Yalova’da ıslah edilmemiş bir dere ve deniz kenarında bir otopark gibi rahatsız edici görüntüler var. Bu konular projeleriniz arasında var mı?
Deniz kenarındaki otopark pek hoş bir görüntü değil gerçekten. Bizden önceki yönetimler tarafından yapılmış, onayları alınmış ve proje başlamış. Bence siyasette en kötü hareketlerden biri yeni gelenin eski yapılan işleri bozmasıdır. O nedenle bunu bozmak gibi bir tavrım olamaz. Zira bu projeyi bozduğunuzda hem verilen emekleri boşa harcamış oluyorsunuz hem de harcanan paralar boşa gitmiş oluyor. Ancak doğru olduğunu düşünmüyorum. O nedenle alternatif olarak katlı otoparklar yapıyoruz. Yalova’nın Cumhuriyet Meydanı’nın otopark olarak kullanılması da çok yanlıştır. Ancak bunu kaldırmak için alternatifleri üretmeniz gerekir. Bu katlı otoparklar sorunu çözecektir diye düşünüyorum.
Dereyle ilgili görüşlerinize katılıyorum. Bununla ilgili ıslah projemiz vardır. Dereyle ilgili kanalizasyonun akıtılmasından kaynaklı özellikle yağmur yağdığında yaşanan sıkıntılar vardı. Şimdi onlarla ilgili çalışmalar yarın başlıyor. Postanenin yanından Fatih Caddesi’ne kadar dere kenarından kanalizasyon şebekesi döşeniyor. Kanalizasyon problemini çözdükten sonra derenin membağından gelen kumların birikmesi problemi vardı onlarla ilgili kum tutucu ihalesi yaptık. Yani derenin önce suyunun temiz hale gelmesini sağlayacak ihaleleri yaptık. Ondan sonra da işin görsel boyutuna geçiyoruz. Mesela derede iki tane köprümüz var. Biri Gazipaşa’da biri Fatih Caddesi’nde olan bu köprüleri de daha estetik hale getireceğiz. Postanenin olduğu kısma da nostaljik bir köprü yapacağız. Peyzaj çalışmalarını bitiriyoruz. 2010 yazında tamamlanacak çalışmalar neticesinde kent merkezinde yer alan köprüler ile deremiz Eskişehirdeki Porsuk Çayı’na benzeyecek ve Yalova’ya estetik katan bir öğe haline dönüşecek.
OSB neden yapılmıyor?
OSB ile ilgili sıkıntı yer seçimi ve kriterlere uygun yerin seçilmesiyle ilgili bir sıkıntıdır. Bilişim Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili onaylar alındı. Yalova’da problem büyük sanayilerle ilgili OSB için uygun yerlerin olmamasıdır. Belediye Başkanlığımızdan evvel 1995 yılında ilk organize sanayi bölgesi başvurusunu da biz yaptık. Doğal olarak fabrikaların çevresi ilk akla gelen yerdi, çok emek vermeme rağmen baktık ki aşabileceğimiz bir konu değil. Çok değişmeyen, tarım arazileri, su kaynakları gibi bazı kriterler var. Yalova çok küçük bir alan. Keşke il yapılırken Orhangazi de Yalova’ya eklenseydi. İşte o alanda biraz daha rahat OSB için yer bulunabilirdi. Yalova’nın arazileri çok değerli. Orman ve tarım arazileri çoğunlukta o nedenle OSB için yeterli alan yok. ,
Son olarak neler söylemek istersiniz?
Yalova gerçekten önemli bir kent. Yalova’yla ilgili hem tarihi perspektif hem de vizyonuyla şöyle bir örtüştürme yapmaya çalışıyorum. Yalova tarihi olarak çok önemli iki değere sahip bir kent. Biri Atatürk ömrünün son 9 yılını Yalova’da yaşamış, benim kentim demiştir. Cumhuriyetin kuruluşunda kendi ideallerini hayata geçirecek bir kent olarak düşünüp bununla ilgili çalışmalar yapmıştır. Cumhuriyetin kuruluşu ve Atatürk’ün şahsıyla özdeşleşen bir kenttir burası. Şimdi Osmanlı İmparatorluğu’nun Yalova’da kuruluşuyla ilgili kaynaklar da var biliyorsunuz. Osman Bey’in Bizans’ı ilk kez burada yenmesi, Osmanlı’nın kuruluşu anlamına geliyor. Osman Bey’in burada yaptığı savaşta amacı ticaret yolunu kontrol altına almaktı. Bu tarihi bilgilerden bizim çıkaracağımız sonuç şudur; nasıl Osman Bey o zaman ticaret yolunu ele geçirerek güç sahibi olduysa günümüzde de ekonomik özgürlük bilgi yolundan geçmektedir. Bu şekilde geleceğin ekonomisine katkılar sağlayabilir. Bu nedenle bilişim sektörüne yatırım yapmak bizim için çok önemlidir.
